Świadczenia, a praca za granicą – procedury/przykłady

Uprzejmie informujemy, że wprowadzone od 01.04.2016 roku świadczenie wychowawcze (z programu Rodzina 500 +), podlega przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego analogicznie jak świadczenia rodzinne (tj, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne oraz świadczenie rodzicielskie)

I. Gdzie złożyć wniosek o świadczenia rodzinne i świadczenie wychowawcze w ramach programu „Rodzina 500+”?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wnioski o świadczenia  rodzinne (tj, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne oraz świadczenie rodzicielskie) i świadczenie wychowawcze z Programu Rodzina 500 + należy składać bezpośrednio  w organie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie  (Ośrodek Pomocy Społecznej, Urząd Miasta/Gminy)

Jednocześnie informujemy, iż zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w przypadku, gdy wniosek o świadczenie wychowawcze został złożony przez osobę przebywającą za granicą  lub, której członek rodziny przebywa za granicą w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego  zasadnym jest wypełnienie wniosku w części dotyczącej również pierwszego dziecka. Taki tryb postępowania zapewni wnioskodawcy możliwość uzyskania najwyższej możliwej kwoty świadczeń rodzinnych, przewidzianej w ustawodawstwach dwóch zainteresowanych państw. Niezłożenie wniosku na pierwsze dziecko, a w konsekwencji brak decyzji polskiej instytucji właściwej – marszałka województwa – w sprawie, może spowodować potrącenie kwoty w wysokości świadczenia wychowawczego ze świadczeń przyznanych w instytucji zagranicznej.

II. W przypadku gdy wnioskodawca lub członek jego rodziny (rodzic/opiekun dziecka) zamieszkuje i/lub otrzymuje rentę/ emeryturę i/lub pracuje/prowadzi działalność na własny rachunek w państwie Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii, (nie dotyczy wyjazdu/pobytu to charakterze turystycznym, leczniczym lub związanym z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej) Ośrodek Pomocy Społecznej, Urząd Miasta/Gminy przekazuje wniosek wraz z kompletem dokumentów do marszałka województwa – Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej (ROPS), w celu jego rozpatrzenia oraz ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

III.Celem ustalenia czy w  sprawie  mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz określenia  państwa pierwszeństwa do realizacji świadczeń  ROPS występuję do właściwej instytucji zagranicznej i/lub wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia  dokumentacji przekazanej przez organ gminy niezbędnych do rozpatrzenia wniosków o świadczenia rodzinne oraz świadczenie wychowawcze.

IV. Po dokonaniu niezbędnych ustaleń, na podstawie zebranej dokumentacji, w sprawach w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego:

  1. w przypadku, gdy Polska jest państwem w pierwszej kolejności właściwym do ustalania uprawnień do świadczeń w Polsce wydawana jest decyzja. Informacja o rozstrzygnięciu przekazywana jest do właściwej instytucji zagranicznej.
    W przypadku wydania przez ROPS decyzji:
    – odmawiającej prawa do świadczeń w Polce, właściwa instytucja zagraniczna winna wypłacić świadczenie w pełnej wysokości
    – przyznającej prawo  do świadczeń  w Polsce, właściwa instytucja zagraniczna winna wypłacić dodatek dyferencyjny – czyli różnicę między wysokością polskich świadczeń, a wysokością świadczeń zagranicznych (patrz Przykład 2)
  2. w przypadku, gdy Polska jest państwem w drugiej kolejności właściwym    do ustalania uprawnień do świadczeń rodzinnych i świadczenia wychowawczego (500 +), ROPS przekazuje wniosek do instytucji zagranicznej właściwej zgodnie z zasadami pierwszeństwa a następnie rozpatruje prawo do ewentualnego dodatku dyferencyjnego tj. różnicy pomiędzy   świadczeniami przyznanymi przez instytucję zagraniczną, a wnioskowanymi świadczeniami na terenie Polski (patrz Przykład 3).

W przypadku niedostarczenia przez Wnioskodawcę dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w  wyznaczonym terminie, wniosek pozostawia się bez rozpatrzenia.

V. W przypadku gdy ROPS ustali że nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zwraca wniosek do rozpatrzenia zgodnie z właściwością do organu właściwego (Ośrodka Pomocy Społecznej/Urząd Miasta/Gminy).


PRZYKŁADY

Przykład 1

Mieszkamy wraz z dziećmi w Norwegii, gdzie obydwoje z mężem pracujemy. Czy jako obywatele polscy możemy ubiegać się o świadczenie 500+ ?

W opisanym przypadku cała rodzina przebywa na terytorium Norwegii, tym samym wypłata wszystkich świadczeń rodzinnych (do takich zalicza się również świadczenie wychowawcze 500+) powinna odbywać się wyłącznie na podstawie ustawodawstwa norweskiego.


Przykład 2

Mój mąż/ojciec dziecka pracuje w Niemczech. Ja z dwójką dziećmi mieszkam w Polsce, gdzie pracuję. Czy otrzymam świadczenie 500+?

Zgodnie z przepisami unijnymi pierwszeństwo w wypłacie wszystkich świadczeń rodzinnych – w tym także świadczenia wychowawczego, ma państwo, w którym wykonywana jest działalność zawodowa. W przypadku zatrudnienia w dwóch różnych państwach brane jest pod uwagę miejsce zamieszkania dzieci. W związku z powyższym, jeżeli współmałżonek pracuje w Niemczech, a pani pracuje zawodowo w Polsce, pierwszeństwo do wypłaty wszystkich świadczeń rodzinnych – w tym świadczenia wychowawczego ma ustawodawstwo polskie. Niemcy, jako państwo drugie
w kolejności mogą jedynie wypłacić tzw. dodatek dyferencyjny.

Przykładowo

  • W Polsce przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko
    w wysokości 500 zł, zatem właściwa instytucja  zagraniczna n.p. Familienkasse  winna  przyznać  dodatek dyferencyjny w wysokości różnicy między wysokością polskich świadczeń, a wysokością świadczeń zagranicznych, tj. 190,00 euro – 500,00 zł
  • W Polsce odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego (ze względu
    na przekroczenie kryterium dochodowego) oraz przyznano prawo do świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł, zatem właściwa instytucja zagraniczna
    p. Familienkasse przyzna dodatek dyferencyjny
  • na pierwsze dziecko – pełnej w wysokości tj.190,00 euro
  • na drugie dziecko w wysokości różnicy tj. 190,00 euro – 500,00 zł

Przykład 3

Mój mąż/ojciec dzieci  pracuje w Niemczech, tam otrzymuje świadczenia rodzinne dla dzieci. Ja z dwójką dzieci mieszkam w Polsce i nie pracuję. Czy otrzymam świadczenie 500+?

Zgodnie z przepisami unijnymi pierwszeństwo w wypłacie wszystkich świadczeń rodzinnych – w tym także świadczenia wychowawczego, ma państwo, w którym wykonywana jest działalność zawodowa. W związku z powyższym, jeżeli współmałżonek pracuje w Niemczech, a pani nie pracuje zawodowo w Polsce, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń rodzinnych ma ustawodawstwo niemieckie. Polska, jako państwo drugie w kolejności może jedynie wypłacić tzw. dodatek dyferencyjny.

Przykładowo

Na terenie Niemiec przyznano prawo do świadczeń w wysokości 190,00 euro, zatem w Polsce nie ma prawa do dodatku dyferencyjnego w postaci świadczenia wychowawczego, gdyż kwota zagranicznych świadczeń  przewyższa kwotę 500,00zł (190,00 euro > 500,00zł)

Na terenie Republiki Czeskiej przyznano świadczenie w wysokości 610,00 koron (w przeliczeniu około 98,00zł), zatem w Polsce przysługuje prawo do dodatku dyferencyjnego  w postaci świadczenia wychowawczego w wysokości ~ 402,00 zł (500,00 zł-~ 98,00zł)


Przykład 4

Były mąż i ojciec mojego pierwszego dziecka mieszka i pracuje w Wielkiej Brytanii. Ja mieszkam w Polsce z obecnym mężem, naszym wspólnym dzieckiem i dzieckiem z pierwszego małżeństwa. Nie pracuję. Czy dostaniemy świadczenia 500+ na obydwoje dzieci?

Z uwagi na fakt, że ojciec Pani pierwszego dziecka przebywa i pracuje na terytorium Wielkiej Brytanii w odniesieniu do świadczeń rodzinnych (takim jest również świadczenie wychowawcze) na to dziecko będą miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a wniosek powinien być rozpatrzony przez Marszałka Województwa (Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej). Tym samym, złożony przez Panią wniosek o świadczenie wychowawcze na to dziecko będzie przesłany do rozpatrzenia przez Państwo właściwe w pierwszej kolejności (z tytułu zatrudnienia ojca dziecka) – Wielką Brytanię. Tamtejsza instytucja powinna wydać decyzję w odniesieniu do wszystkich świadczeń rodzinnych, należnych w Anglii. W przypadku, kiedy świadczenia brytyjskie będą niższe, niż świadczenia należne w Polsce, strona polska powinna wydać decyzję w sprawie dodatku dyferencyjnego. Świadczenie wychowawcze w postaci dodatku dyferencyjnego na pierwsze dziecko będzie mogło zostać wypłacone wyłącznie po spełnieniu warunku kryterium dochodowego określonego przepisami polskimi. W odniesieniu do drugiego dziecka decyzja w sprawie świadczenia wychowawczego zostanie wydana wyłącznie w oparciu o przepisy krajowe przez gminę.

http://www.mpips.gov.pl/wsparcie-dla-rodzin-z-dziecmi/rodzina-500-plus/rodzina-500-plus-w-ue/pytania-i-odpowiedzi/

„Rodzina 500 plus” a praca za granicą

Wśród rodzin, korzystających ze świadczenia wychowawczego w programie „Rodzina 500 plus”, zdarzają się takie, w których jeden bądź więcej jej członków mieszka lub pracuje za granicą. W takich przypadkach do ich wniosków mają zastosowanie unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Tymi sprawami zajmują się Marszałkowie Województw poprzez Regionalne Ośrodki Polityki Społecznej (ROPS), będące jednostkami im bezpośrednio podległymi.

W okresie przejściowym Marszałek Województwa ma 3 miesiące na wydanie decyzji od momentu złożenia i wpływu wniosku wraz z niezbędnymi dokumentami  z organu właściwego do ROPS. Jednak w sytuacji skomplikowanej, w której istnieje potrzeba zebrania dodatkowych dokumentów lub wyjaśnień, w tym z instytucji zagranicznej, termin załatwienia sprawy może zostać przedłużony, ze względu na potrzebę uzyskanie odpowiedzi z instytucji zagranicznej.

Przepisy unijne nie zawierają precyzyjnych terminów, w czasie których powinna zostać udzielona odpowiedź na zapytanie instytucji innego państwa UE – przyjmuje się, że okres ten nie powinien przekroczyć 3 miesięcy od daty otrzymania zapytania.

W poszczególnych sprawach może istnieć konieczność zwrócenia się do instytucji zagranicznych w celu weryfikacji uprawnień do świadczeń w innym państwie. W każdym przypadku ROPS powinien poinformować o przedłużeniu postepowania ze względu na potrzebę zgromadzenia dodatkowych informacji i wskazać termin jej załatwienia.