Informacje ogólne

KOORDYNACJA SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO – ŚWIADCZENIA RODZINNE I ŚWIADCZENIE WYCHOWAWCZE 500+

Na terenie Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego to wspólnotowe uregulowania prawne, które uzupełniają ustawodawstwo wewnętrzne danego państwa członkowskiego. Przepisy te zawierają zasady, umożliwiające swobodne podejmowanie zatrudnienia jednocześnie lub kolejno w kilku państwach zapobiegając komplikacjom podlegania lub nie podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego jest gwarantem zachowania przez osoby migrujące praw nabytych z zakresu zabezpieczenia społecznego oraz praw będących w trakcie nabywania tak, aby osoby, które chcą skorzystać ze swobody przemieszczania i osiedlania, nie były traktowane gorzej.

Przepisy o koordynacji obowiązują na terenie: Austrii, Belgii, Bułgarii, na Cyprze, w Republice Czeskiej, Danii (z wyjątkiem Grenlandii i Wysp Faro), Estonii, Finlandii, we Francji (także na obszarze Reunion, Martyniki, Gwadelupy i Gujany Francuskiej), Grecji, Hiszpanii, Irlandii, na Litwie, w Luksemburgu, na Łotwie, Malcie, w Niemczech, Holandii, Polsce, Portugalii (w tym na Maderze i Azorach), Rumunii, na Słowacji, w Słowenii, Szwecji, na Węgrzech, we Włoszech, w Wielkiej Brytanii (na Gibraltarze, nie obowiązują natomiast na Wyspie Man i Wyspach Normandzkich) oraz Islandii, Lichtensteinie i Norwegii, a także w Szwajcarii.

Na terenie Polski przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego podlegają następujące świadczenia rodzinne: zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne, świadczenie rodzicielskie (od 01.01.2016roku) oraz świadczenie wychowawcze z programu Rodzina 500 + (od 01.04.2016 roku).

Uprzejmie informujemy, że wprowadzone od 01.04.2016 roku świadczenie wychowawcze (z programu Rodzina 500 +), podlega przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego analogicznie jak świadczenia rodzinne.

PODSTAWY PRAWNE

W dniu 1 maja 2010 r. miejsce Rozporządzeń 1408/71 oraz 574/72 w unijnym porządku prawnym zajęły odpowiednio rozporządzenie Rady i Parlamentu Europejskiego (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – jako nowe rozporządzenie podstawowe oraz rozporządzenie Rady i Parlamentu Europejskiego nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – jako nowe rozporządzenie wykonawcze.
W przypadku Szwajcarii nowe przepisy obowiązują od 1 kwietnia 2012 r., natomiast w przypadku Lichtensteinu, Norwegii i Islandii – od 1 czerwca 2012r.

 

Lp. Nr i tytuł Rozporządzenia Miejsce publikacji
1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Dziennik Urzędowy UE
L 200, 7/06/2004
Celex nr: 32004R0883
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Dziennik Urzędowy UE
L 284, 30/10/2009
Celex nr: 32009R09

ZASADY PIERWSZEŃSTWA

Dotyczy przebywania na terenie jednego z krajów Unii Europejskiej:

  1. Zgodnie z Rozporządzeniem Nr 883/2004 (Dz. Urz. (UE) L166/1 z dn. 29.04.2004r.ze zm.) o państwie pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych w poszczególnych Państwach Członkowskich decyduje:
    – w pierwszej kolejności – zatrudnienie lub praca na własny rachunek,
    – w drugiej kolejności – otrzymywanie emerytury lub renty,
    – w ostatniej kolejności – miejsce zamieszkania.
  2. W przypadku wykonywania działalności zawodowej, otrzymywania renty lub emerytury oraz zamieszkania na terenie dwóch państw UE, państwem pierwszeństwa jest ten, w którym zamieszkują dzieci i w odpowiednim przypadku, spełnione są dodatkowe kryteria określone w Art. 68 Rozporządzenia 883/2004.

Wniosek o świadczenia rodzinne wystarczy złożyć tylko w jednym Państwie Członkowskim, zgodnie z powyższymi zasadami pierwszeństwa.

Wniosek u ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na terenie Unii Europejskiej składa się w Państwie Członkowskim, zgodnie z zasadami pierwszeństwa.

  1. Jeżeli wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych zostaje złożony zgodnie z zasadami pierwszeństwa w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, instytucja ta po ustaleniu uprawnień do świadczeń rodzinnych przekazuje wniosek do państwa, w drugiej kolejności właściwego w zakresie realizacji świadczeń rodzinnych.
  2. Jeżeli wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych zostaje złożony w instytucji Państwa Członkowskiego, niebędącego państwem w pierwszej kolejności właściwym w zakresie realizacji świadczeń rodzinnych:
    – instytucja ta przekazuje wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa,
    – instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a za datę złożenia wniosku uznaje się dzień złożenia w pierwszej instytucji (art. 68 Rozporządzeniem Nr 883/2004).

W związku ze zmianami przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego formularze z serii E 400 zostały zastąpione przez formularze typu SED. Jest to standardowy dokument elektroniczny czyli każdy ustrukturyzowany dokument w formacie umożliwiającym elektroniczną wymianę informacji wyłącznie między instytucjami właściwymi w zakresie realizacji świadczeń rodzinnych w państwach członkowskich.

Do dnia 30 kwietnia 2010r. (w przypadku Szwajcarii – do 31 marca 2012r. natomiast w przypadku Lichtensteinu, Norwegii i Islandii – do 31 maja 2012r.) podstawą koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych na terenie UE i EOG było rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 roku wsprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób pracujących na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz rozporządzenie wykonawcze Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 roku dotyczące wykonywania rozporządzenia Rady Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie. Na podstawie w/w przepisów uprawnienia do świadczeń rodzinnych na potrzeby właściwych instytucji zagranicznych potwierdza się na formularzach z serii E 400.

Jednocześnie informujemy, iż z uwagi na wymagania ustawy o ochronie danych osobowych telefonicznie udzielane są wyłącznie informacje ogólne dotyczące przyznawania świadczeń oraz wymaganych dokumentów do postępowań prowadzonych przez ROPS.